Aile Şirketleri ve Kurumsallaşma -

Son zamanların moda deyimleri  Kurumsallaşma, CEO ve Strateji kavramlarının  şirketler, yatırımcılar için önemli açılımlar değişimler sağlaması nedeniyle, karınca kararınca da olsa Aksaraylı yatırımcılara özellikle kurumsallaşma konusunda bilgi vermek, şirket politikalarında bu konularında gündeme girmesini hatırlatmak, tartışılmaya açılmasını sağlamak amacıyla bu bilgileri sizlerle paylaşmak istedim.

 Kurumsallaşmanın temel amacı, işletmelerin faaliyetlerini kişilerin varlığına bağımlı olmadan ekip olarak sürdürebilmesini ve geliştirebilmesini sağlayan bir yapı olarak tanımlanabilir. Bir incelemede “ Firmalar çoğunlukla bir iş planı ile yola çıkılarak kurulmazlar. Özellikle aile işletmeleri cesur bir girişimcinin, kısıtlı bir sermaye ile kendi fiziksel gücünü de katarak kurduğu; tek kişi veya onun ortağı ile birlikte başlayan, daha sonra aile üyelerinin de katıldığı ve plansız olarak (şartlar gerektirdikçe) büyüme gerçekleştirmiş bir yapıdadır. Belirli bir büyüklüğe kadar kurucu / kurucular ve çevresindeki kısıtlı sayıda çalışanı ile hızlı ilerleyen işletmeler, büyüme arttıkça sorunlar yaşamaya başlarlar. Başlangıçta, büyümenin ne zaman gerçekleşeceği ve bu durumda neler yapılacağı hakkında planları bulunmadığından, sorun ortaya çıktıkça tek tek çözülür, işletme yoluna devam eder. Ancak bütüncül bir yaklaşım olmadığından, işletme zamanla şişmanlar, hatta obez halini alır ve kontrolü zorlaşır. Bunun yanında, kurucuya / kuruculara bağlı olarak hayatını sürdüren işletme, ondan uzaklaştığında veya onu kaybettiğinde krize girer. Bir kısmı da krizden çıkamaz ve hayatı sona uzaklaştığında veya onu kaybettiğinde krize girer. Bir kısmı da krizden çıkamaz ve hayatı sona erer.” Denmektedir.

 Nitekim bu sebeplerden dolayı bir çok aile şirketi bir nesilden sonra yok olmaktadır. Ancak son zamanlarda ki gelişmelerle, kurumsallaşma, strateji vs değişiklikler ile firmaların yok olma oranlarında ciddi azalmalar olduğu bilinmektedir. Literatür araştırması yapsanız her gün yüzlerce işyeri açma izinleri alınmakta buna karşılık yüzlerce şirket yok olmaktadır. Sizlerinde bildiği gibi başta Sabancı, Koç gibi şirketler kurumsallaşarak her farklı alanlarında profosyonel yönetim tarzları ile holdingleşerek,  sermaye piyasasına açılarak stratejilerini kişisel değil yönetimsel kararlar alarak, gelecekle ilgili sürekliliklerini sağlamayı başarmışlardır. Buna rağmen deneyimli aile şirketleri bile zaman zaman zorluklarla karşılaşılabilmekte, kargaşalar yaşayabilmektedir. Bu şirketlerde en çok rastlanan sorunları olarak, sürdürülebilir bir büyüme stratejisi ve politikalarını belirlemede, yatırım ve finansman kararlarını zamanında almada, muhasebeleştirme sistemlerinde, mevcut insan kaynağının iyi kullanılamamasında ve hakkaniyete dayalı yükselmedeki kayırmalar sayılabilir. Kurumsallaşmış firmalarda bile bu sorunlarla karşılaşılabildiğine göre, küçük yeni oluşmuş aile şirketlerin en kısa zamanda, kişisel yönetim anlayışından uzaklaşarak, kurumsal yapıya kavuşmalı, kararlar profosyonel ekiplerce ve tamamen ticari düşünülerek alınmak zorundadır.

Tabi burada ticari düşünülerek derken kendi açımdan prensip edindiğim ve her alanda uygulamaya çalıştığım “Centilmenlik, gurur, prensipler ticaret uğruna zarar görmemeli, ticaret de centilmenlik, gurur ve prensipleri zedeleyici olmamalıdır.”

Aile şirketleri yukarıda vurguladığımız konularda neler yapmalı;

Strateji ve politika üretme, planlamanın gözden geçirilmesi, pazarların ve müşterinin analiz edilmesi, rekabet edebilirlik ve kaliteyi artırmak amaçlı rakip firma ürünlerin ve politikalarının analiz edilmesi, gerekirse stratejik ortaklıklar kurulması, büyüme hedeflerinin belirlenmesi, yatırım alanlarının belirlenmesi alınması sayılabilir.

Finansman ve muhasebe sistemleri; her yılın karşılaştırmalı bilanço, gelir tablosu  ve nakit akış tablosu  analizinin yapılması gerekirse bağımsız denetimden geçirilip raporlanması, akılcı ve gerçekçi bütçe ve stratejik planlama, raporlama sistemi, göstergeler, maliyet, kar marjı, nakit akım tablosu, risk analizleri vs içeren  kurumsal finansman ve muhasebeleştirme sisteminin kurulması, yatırım stratejilerini belirleyecek ekip  kurulması veya destek alınması sayılabilir.

Bunlar dışında yurtiçi ve uluslararası pazarlarda satış, dağıtım, pazardan daha çok pay alma, ithalat ve ihracat ile ilgili teşviklerden yararlanma, insan kaynaklarını geliştirme, moral motivasyon artırıcı organizasyonlar yapmak gibi etkinlikler sayılabilir.

İlimizdeki yatırımların büyük çoğunluğu Kobi niteliklidir. Ülkemizde de  kobilerle ilgili ciddi araştırmalar yapılmış olup, internet ortamında KOBİ SİSTEM adresi aranarak yararlı bilgiye ulaşılabilecektir. Ekonomi Bakanlığı ile görüşülerek ithalat ve ihracat ile ilgili mevzuat hakkında bilgi edinilmesinde, uluslar arası fuarlar için katkı alınması konusunda girişimlerde bulunmalarında fayda olacaktır.